Kleine IJstijd en kunst 2026

De Kleine IJstijd duurde van 1300 tot 1870. Gedurende de lezing zal ik me vooral richten op de eerste helft ervan, tot ongeveer 1630. Wanneer we aan de Kleine IJstijd denken moeten we niet alleen denken aan ijspret, zoals schilderijen soms laten zien. De eerste helft van de Kleine IJstijd was gruwelijk door de komst van de pest waardoor soms een derde van de bevolking werd weggevaagd. 

De IJstijd zelf leidde tot zeer koude winters, natte of droge zomers. Hongersnoden gingen gepaard met ziektes, transporten werden bemoeilijkt door vele overstromingen of juist door langdurig bevroren rivieren en kanalen. 

Dit alles leidde tot oorlog, geweld, onvrede, intolerantie, geloofsvervolging, beeldenstorm en het aanwijzen van schuldigen voor al deze ellende zoals heksen, joden, weerwolven, ongelovigen en de vrolijke en rijke levensstijl van mensen enz.

Dit had effect op kunst en cultuur. Kenmerkend hiervoor is verschuiving van Christus Koning naar de Lijdende Christus. Het aardse leven werd gezien als een lijdensweg naar het hiernamaals. Melancholie werd een thema en als een , soms duivelse, ziekte beschouwd. Duivels en monsters uit de vroege Middeleeuwen zagen er niet kwaadaardig uit. Dit veranderde gedurende de 15^e eeuw. Zij werden echte monsters. Sindsdien werd lelijkheid een optie werd om het afschuwwekkende af te beelden. De afbeeldingen in de 16^e eeuw worden wreed, botte satire, moralistisch en wijzend op de leegheid en zondigheid van het bestaan, duivels doen er nu echt toe.  En dit alles werd snel verspreid door de uitvinding van de boekdrukkunst waarbij veel nepnieuws werd verkondigd. Maar ook was er steeds weer een tegenbeweging.

Lesavonden: 30 nov en 7 dec.

start maandag 30 november 2026
tijd 19:30 - 22:00
aantal lessen 2
locatie MBO college Almere buiten
docent dhr. H. Alles